Kto wynalazł oponę pneumatyczną? Thomson, Dunlop i Michelin

John Boyd Dunlop nie był pierwszym człowiekiem, który opatentował oponę pneumatyczną. Ponad 40 lat wcześniej szkocki inżynier Robert William Thomson uzyskał patent na własną konstrukcję. Dunlop odegrał jednak kluczową rolę w praktycznym sukcesie pneumatycznej opony rowerowej pod koniec XIX wieku.

1845: Robert William Thomson i pierwszy patent

Science Museum Group przechowuje replikę pneumatycznej opony R.W. Thomsona wykonaną na podstawie patentu z 1845 roku. To mocny dowód, że koncepcja koła z elastycznym elementem wypełnionym powietrzem istniała dekady przed Dunlopem.

Thomson próbował wykorzystać swój wynalazek w pojazdach konnych. Technologia epoki, koszty oraz brak masowego rynku rowerowego i samochodowego sprawiły jednak, że rozwiązanie nie zdobyło wtedy szerokiej popularności.

1888: John Boyd Dunlop wraca do pomysłu

John Boyd Dunlop opracował własną pneumatyczną oponę rowerową i opatentował ją w 1888 roku. Dunlop sam przedstawia ten rok jako początek swojej historii pneumatycznego ogumienia.

Najważniejsze nie było samo istnienie patentu, lecz moment rynkowy. Pod koniec lat 80. XIX wieku rower stawał się coraz popularniejszy, a przewaga komfortu i szybkości nad pełnymi gumowymi obręczami była natychmiast zauważalna.

1889: wyścigi pokazują przewagę opony pneumatycznej

Dunlop podaje, że 18 maja 1889 roku Willie Hume wygrał cztery z pięciu wyścigów podczas zawodów kolarskich w Belfaście, używając pneumatycznych opon wynalezionych przez Dunlopa rok wcześniej.

Sport okazał się idealnym laboratorium marketingowym. Jeżeli nowa technologia pozwalała wygrywać wyścigi, jej zalety były znacznie łatwiejsze do pokazania niż za pomocą technicznego opisu patentu.

1891: Michelin rozwiązuje inny problem – naprawę przebicia

Pierwsze pneumatyczne opony miały poważną wadę: naprawa przebicia była uciążliwa. Michelin opracował w 1891 roku demontowalną oponę rowerową, w której dętka mogła zostać oddzielona od zewnętrznej osłony.

Charles Terront wykorzystał to rozwiązanie podczas wyścigu Paris-Brest-Paris na dystansie około 1200 km i wygrał zawody. Michelin podkreśla ten moment jako pierwszy duży sukces swojej technologii rowerowej.

1895: pneumatyczna opona trafia do samochodu

Michelin zbudował samochód L’Éclair i zgłosił go do wyścigu Paris-Bordeaux-Paris w 1895 roku. Według L’Aventure Michelin był to pierwszy samochód uczestniczący w takim wydarzeniu na oponach pneumatycznych.

L’Éclair nie wygrał, ale pokazał, że rozwiązanie znane z rowerów może działać również w cięższym i szybszym pojeździe silnikowym.

Kto więc naprawdę wynalazł oponę pneumatyczną?

Jeżeli przez „wynalazcę” rozumiemy autora najwcześniejszego udokumentowanego patentu, pierwszeństwo należy do Roberta Williama Thomsona. Jeżeli pytamy, kto doprowadził pneumatyczną oponę rowerową do komercyjnego sukcesu pod koniec XIX wieku, kluczową postacią był John Boyd Dunlop.

Dlaczego historia zwykle pamięta Dunlopa?

Thomson wyprzedził swój rynek. Dunlop trafił natomiast na moment gwałtownego rozwoju kolarstwa, a sukcesy sportowe szybko pokazały praktyczną przewagę technologii.

Następnie Michelin rozwiązał problem serwisowania przebitej opony i pomógł przenieść pneumatyczne ogumienie z roweru do samochodu. Historia opony nie ma więc jednego bohatera. To ciąg kolejnych ulepszeń, z których każde usuwało inną barierę.

Źródła

• Science Museum Group: Thomson pneumatic tyre – replika konstrukcji z patentu R.W. Thomsona z 1845 r.
• Dunlop: Our Heritage – opona Dunlopa z 1888 r.
• Dunlop Motorsport History – sukces Willie Hume w Belfaście w 1889 r.
• Michelin: Paris-Brest-Paris – demontowalna opona i zwycięstwo Charlesa Terronta w 1891 r.
• L’Aventure Michelin – rozwój opony demontowalnej i L’Éclair z 1895 r.