Warto wiedzieć, jak zmienić koło w samochodzie, nawet jeśli na co dzień korzystasz z pomocy drogowej lub serwisu. Przebicie opony może zdarzyć się w trasie, a przy odpowiednim wyposażeniu i bezpiecznym miejscu postoju wymianę koła zapasowego można wykonać samodzielnie.
Najważniejsze jest jednak bezpieczeństwo. Jeśli samochód stoi w miejscu, w którym praca przy kole naraża Cię na potrącenie albo nie można stabilnie ustawić podnośnika, lepiej wezwać pomoc.
Dlaczego warto umieć zmieniać koło?
Awaria opony może zdarzyć się w mieście, na trasie albo podczas dalszej podróży. Umiejętność zmiany koła jest przydatna, ale nie należy wykonywać jej za wszelką cenę. Jeżeli samochód stoi w miejscu narażającym Cię na potrącenie albo podłoże nie pozwala bezpiecznie użyć podnośnika, lepiej wezwać pomoc.
Przygotowanie do zmiany koła – Bezpieczeństwo i narzędzia
Zanim przystąpisz do wymiany koła, musisz upewnić się, że masz odpowiednie narzędzia i akcesoria, a także że działasz w bezpiecznych warunkach.
1. Potrzebne narzędzia i akcesoria
Nie każdy współczesny samochód ma pełnowymiarowe koło zapasowe. W zależności od modelu możesz mieć koło pełnowymiarowe, koło dojazdowe albo zestaw naprawczy. Przed dłuższą trasą warto sprawdzić, w co wyposażony jest konkretny samochód.
Do samodzielnej wymiany koła przydadzą się:
- koło zapasowe lub dojazdowe – sprawdź jego stan i ciśnienie,
- podnośnik samochodowy odpowiedni do pojazdu,
- klucz do kół,
- klucz do śrub lub nakrętek zabezpieczających, jeśli samochód je posiada,
- trójkąt ostrzegawczy,
- kamizelka odblaskowa, rękawiczki i latarka,
- kliny pod koła,
- instrukcja obsługi samochodu, w której znajdziesz m.in. właściwe punkty podnoszenia,
- opcjonalnie klucz dynamometryczny, pozwalający dokręcić koło momentem przewidzianym przez producenta.
Brak odpowiedniego klucza do śruby zabezpieczającej albo właściwego podnośnika może uniemożliwić wymianę koła na drodze.
Przed wyruszeniem w trasę warto regularnie sprawdzać, czy koło zapasowe jest w dobrym stanie i czy masz wszystkie potrzebne narzędzia. Brak któregoś z nich może znacząco utrudnić wymianę.
2. Bezpieczeństwo przede wszystkim
Zanim zaczniesz wymieniać koło, oceń przede wszystkim miejsce zatrzymania. Samodzielna wymiana nie jest warta ryzyka, jeśli musiałbyś pracować tuż obok szybko poruszających się samochodów.
- Zatrzymaj się w możliwie bezpiecznym miejscu – najlepiej na parkingu lub twardej, płaskiej powierzchni oddalonej od ruchu.
- Włącz światła awaryjne i zabezpiecz postój zgodnie z przepisami.
- Na autostradzie lub drodze ekspresowej trójkąt ostrzegawczy ustawia się 100 m za pojazdem.
- Poza obszarem zabudowanym na pozostałych drogach – w wymaganych przepisami sytuacjach – trójkąt ustawia się 30-50 m za pojazdem.
- W obszarze zabudowanym trójkąt umieszcza się za pojazdem lub na nim, na wysokości nie większej niż 1 m, gdy zachodzą warunki wymagające oznakowania postoju.
- Załóż kamizelkę odblaskową i upewnij się, że możesz bezpiecznie poruszać się wokół samochodu.
Jeśli miejsce jest niebezpieczne, szczególnie na drodze szybkiego ruchu, nie próbuj za wszelką cenę zmieniać koła samodzielnie. Odsuń się w bezpieczne miejsce, najlepiej za barierę ochronną, i wezwij pomoc.
Krok po kroku: Jak zmienić koło?
Poniżej znajdziesz szczegółowy opis procedury zmiany koła w samochodzie. Postępuj zgodnie z instrukcjami, aby zrobić to bezpiecznie i efektywnie.
Krok 1: Przygotuj samochód i narzędzia
- Ustaw samochód na twardej i możliwie poziomej powierzchni.
- Zaciągnij hamulec postojowy.
- W samochodzie z manualną skrzynią biegów włącz bieg, a w automacie ustaw pozycję P.
- Wyłącz silnik i włącz światła awaryjne.
- Poproś pasażerów o opuszczenie samochodu i przejście w bezpieczne miejsce.
- Przygotuj koło zapasowe, podnośnik, klucz oraz pozostałe wyposażenie.
- Jeśli masz kliny, zabezpiecz koło lub koła po przeciwnej stronie samochodu, aby ograniczyć możliwość przetoczenia pojazdu.
Krok 2: Poluzuj śruby koła (Samochód na ziemi)
Zanim podniesiesz samochód, poluzuj śruby koła, które chcesz wymienić. Koło nadal powinno znajdować się na ziemi, aby zapewnić stabilność podczas odkręcania.
- Załóż rękawiczki robocze.
- Załóż klucz dokładnie na śrubę lub nakrętkę i poluzuj ją, obracając przeciwnie do ruchu wskazówek zegara. Nie wykręcaj jej całkowicie – wystarczy przełamać początkowy opór, zwykle około 1/4-1/2 obrotu.
- Jeśli śruba jest mocno dokręcona, upewnij się najpierw, że klucz jest prawidłowo osadzony. Można ostrożnie zwiększyć nacisk, ale nie skacz po kluczu ani nie wykonuj gwałtownych ruchów, ponieważ może on się ześlizgnąć lub uszkodzić element mocujący. Jeśli śruby nie da się bezpiecznie poluzować, lepiej skorzystać z pomocy drogowej lub serwisu.
Krok 3: Podnieś samochód
- Znajdź właściwy punkt podnoszenia. Jego położenie sprawdź w instrukcji samochodu. Ustawienie podnośnika w przypadkowym miejscu może uszkodzić próg, podwozie albo spowodować zsunięcie się pojazdu.
- Ustaw podnośnik prosto na twardej, płaskiej i stabilnej powierzchni. Jeśli producent dopuszcza zastosowanie dodatkowej podstawy na miękkim podłożu, powinna być ona płaska, sztywna i odpowiednio duża. Nie podstawiaj przypadkowego kamienia pod podnośnik.
- Podnoś samochód powoli, kontrolując położenie podnośnika. Unieś pojazd tylko na tyle, aby uszkodzone koło swobodnie oderwało się od podłoża i można było je zdjąć.
- Nie próbuj sprawdzać stabilności przez popychanie lub kołysanie samochodem. Jeśli podnośnik zaczyna się przechylać, przesuwać albo zapadać, opuść samochód i ustaw go ponownie.
Nigdy nie wkładaj żadnej części ciała pod samochód podparty wyłącznie fabrycznym podnośnikiem do zmiany koła.
Krok 4: Zdejmij uszkodzone koło
- Odkręć śruby: Teraz możesz całkowicie odkręcić poluzowane wcześniej śruby. Odłóż je w bezpieczne miejsce, aby się nie zgubiły.
- Zdejmij koło: Chwyć koło obiema rękami i delikatnie zdejmij je z piasty. Uważaj, bo koło może być ciężkie.
- Połóż koło na ziemi: Najlepiej płasko, aby się nie potoczyło.
Krok 5: Zamontuj koło zapasowe
- Sprawdź koło zapasowe lub dojazdowe. Upewnij się, że nie ma widocznych uszkodzeń. Jeśli możesz, sprawdź również jego ciśnienie przed montażem.
- Unieś koło obiema rękami i ustaw je prawidłowo względem piasty.
- W zależności od konstrukcji samochodu nasuń felgę na szpilki albo wyrównaj otwory w feldze z otworami w piaście.
- Załóż nakrętki lub wkręć śruby najpierw ręcznie, aby uniknąć uszkodzenia gwintu. Dokręć je tylko na tyle, aby koło prawidłowo przylegało do piasty.
Na tym etapie nie wykonuj jeszcze końcowego dokręcania kluczem dynamometrycznym.
Krok 6: Opuść samochód częściowo
- Powoli opuść samochód, aż opona dotknie podłoża i koło przestanie się swobodnie obracać, ale nie przenoś jeszcze całej masy pojazdu na koło.
- Pozostaw podnośnik na miejscu podczas wstępnego dokręcania elementów mocujących.
Po wstępnym dokręceniu śrub lub nakrętek opuść samochód całkowicie i usuń podnośnik. Następnie wykonaj końcowe dokręcanie zgodnie z kolejnym krokiem.
Krok 7: Dokręć śruby lub nakrętki
- Dokręcaj elementy mocujące stopniowo i po przekątnej, zamiast kolejno jeden obok drugiego. W przypadku pięciu śrub lub nakrętek stosuj układ zbliżony do gwiazdy.
- Do końcowego dokręcenia najlepiej użyć klucza dynamometrycznego ustawionego na moment określony przez producenta samochodu.
Nie stosuj jednej uniwersalnej wartości momentu dokręcania. Wymagana wartość zależy m.in. od samochodu, rodzaju mocowania i koła.
Jeżeli nie masz klucza dynamometrycznego, dokręć koło zgodnie z instrukcją awaryjnej wymiany w samochodzie i jak najszybciej zleć sprawdzenie momentu dokręcenia w serwisie.
Krok 8: Sprawdź i posprzątaj
- Po całkowitym opuszczeniu samochodu sprawdź jeszcze raz, czy wszystkie śruby lub nakrętki są prawidłowo dokręcone.
- Schowaj podnośnik, klucz i pozostałe narzędzia. Uszkodzone koło umieść stabilnie w bagażniku, aby nie mogło przemieszczać się podczas jazdy.
- Sprawdź ciśnienie w kole zapasowym lub dojazdowym. Właściwa wartość może różnić się od ciśnienia stosowanego w normalnych kołach, dlatego sprawdź instrukcję samochodu lub oznaczenia koła zapasowego.
- Jeśli nie możesz zmierzyć ciśnienia na miejscu, sprawdź przynajmniej wizualnie stan koła. Jeśli opona jest wyraźnie niedopompowana, uszkodzona albo masz wątpliwości co do jej stanu, nie kontynuuj jazdy. Jeśli wygląda prawidłowo, jedź ostrożnie i zgodnie z ograniczeniami koła zapasowego do najbliższego miejsca, w którym można sprawdzić ciśnienie.
- Trójkąt ostrzegawczy usuń dopiero wtedy, gdy wszystkie czynności są zakończone i jesteś gotowy do bezpiecznego powrotu do ruchu.
Wskazówki, błędy i podsumowanie
Wskazówki po wymianie koła
- Sprawdź ograniczenia koła zapasowego. Koło dojazdowe jest przeznaczone wyłącznie do tymczasowego użytkowania. Maksymalną prędkość i dopuszczalny dystans sprawdź na jego oznaczeniach oraz w instrukcji samochodu. Wiele dojazdówek ma ograniczenie do 80 km/h, ale nie należy zakładać tej wartości bez sprawdzenia konkretnego koła.
- Jeśli zapas jest pełnowymiarowym kołem identycznym z pozostałymi, ograniczenia typowe dla dojazdówki mogą nie obowiązywać. Nadal należy jednak sprawdzić stan, ciśnienie i wymagania producenta samochodu.
- Uszkodzoną oponę jak najszybciej pokaż specjaliście. Dopiero po oględzinach można ocenić, czy nadaje się do naprawy, czy wymaga wymiany.
- Sprawdź moment dokręcenia po krótkim przebiegu. Continental zaleca ponowną kontrolę śrub lub nakrętek po około 50 km od montażu koła i w razie potrzeby dokręcenie ich właściwym momentem.
- Jeśli podczas dalszej jazdy pojawią się drgania, stuki, ściąganie samochodu albo inne nietypowe objawy, zatrzymaj się w bezpiecznym miejscu i sprawdź koło lub skorzystaj z pomocy serwisu.
Jeśli opona wymaga wymiany, zobacz również: Jak dobrać opony samochodowe?
Co zrobić, jeśli samochód nie ma koła zapasowego?
Niektóre samochody zamiast zapasu są wyposażone w zestaw naprawczy z uszczelniaczem i kompresorem albo korzystają z opon run-flat.
Zestaw naprawczy może umożliwić tymczasowe uszczelnienie niewielkiego przebicia w obszarze bieżnika, ale nie nadaje się do każdego uszkodzenia.
Nie próbuj traktować zestawu naprawczego jako uniwersalnego rozwiązania w przypadku:
- poważnego rozcięcia opony,
- uszkodzenia boku,
- zdeformowanej lub uszkodzonej felgi,
- opony, która zsunęła się z obręczy,
- uszkodzenia większego niż dopuszcza producent zestawu.
Po użyciu uszczelniacza stosuj się do ograniczeń prędkości i dystansu podanych w instrukcji zestawu oraz jak najszybciej udaj się do serwisu.
Przed dłuższą podróżą warto sprawdzić, czy samochód rzeczywiście ma zapas, czy tylko zestaw naprawczy, oraz czy uszczelniacz nie przekroczył terminu przydatności.
Częste błędy podczas zmiany koła
- Zmiana koła w niebezpiecznym miejscu: jeśli samochód stoi tuż przy intensywnym ruchu, szczególnie na drodze szybkiego ruchu, bezpieczniej może być odejść za barierę i wezwać pomoc.
- Podnoszenie samochodu na miękkim lub pochyłym podłożu: podnośnik może się przesunąć albo zapaść.
- Ustawienie podnośnika w niewłaściwym miejscu: może uszkodzić próg lub podwozie i doprowadzić do zsunięcia samochodu.
- Wchodzenie pod samochód podparty tylko podnośnikiem: fabryczny podnośnik służy do wymiany koła, a nie do pracy pod pojazdem.
- Całkowite odkręcanie śrub przed podniesieniem samochodu: przed podniesieniem należy je jedynie poluzować.
- Dokręcanie elementów mocujących po kolei: dokręcaj je stopniowo i po przekątnej.
- Dokręcanie „ile sił”: końcowy moment powinien odpowiadać wartości określonej przez producenta samochodu.
- Ignorowanie ograniczeń dojazdówki: jej maksymalna prędkość i dopuszczalny sposób użytkowania mogą znacznie różnić się od zwykłego koła.
Zmiana koła w samochodzie – najważniejsze zasady
Bezpieczna wymiana koła sprowadza się do kilku podstawowych zasad:
- zatrzymaj samochód w bezpiecznym miejscu,
- zabezpiecz pojazd przed przetoczeniem,
- poluzuj śruby przed podniesieniem samochodu,
- używaj wyłącznie właściwego punktu podnoszenia,
- nie wkładaj części ciała pod samochód oparty na podnośniku,
- zamontuj koło i dokręć mocowania po przekątnej,
- zastosuj moment dokręcania przewidziany przez producenta,
- sprawdź ciśnienie i ograniczenia koła zapasowego,
- po około 50 km sprawdź moment dokręcenia,
- uszkodzoną oponę jak najszybciej pokaż specjaliście.
Jeśli warunki na drodze nie pozwalają na bezpieczną wymianę, wezwanie pomocy drogowej jest lepszym rozwiązaniem niż ryzykowanie przy samochodzie stojącym w ruchu.
Źródła
- Michelin: How to Change a Car Tire – bezpieczne zatrzymanie, poluzowanie śrub, punkt podnoszenia i montaż koła zapasowego.
- Continental: How to Change a Tire – zabezpieczenie auta, podnośnik, kolejność dokręcania i ograniczenia dojazdówki.
- Continental: Retorquing Wheels – moment dokręcania według producenta pojazdu i kontrola po około 50 km.
