Aquaplaning boczny

Aquaplaning boczny pojawia się wtedy, gdy samochód jedzie po łuku, a opony przestają odprowadzać wodę spod bieżnika. Koła tracą kontakt z nawierzchnią i nie są już w stanie utrzymać wybranego toru. Kierowca skręca, ale auto jedzie szerzej, niż powinno, albo zaczyna uciekać tyłem.

To szczególnie niebezpieczna odmiana poślizgu wodnego. Na prostej samochód może przez chwilę przestać reagować na kierownicę. Na zakręcie od razu pojawia się ryzyko zjechania na przeciwny pas lub wypadnięcia z drogi.

Co dzieje się pod oponą?

Bieżnik podczas jazdy w deszczu rozsuwa wodę i odprowadza ją rowkami na boki. Jeżeli wody jest zbyt dużo albo samochód jedzie zbyt szybko, opona nie nadąża z jej usuwaniem. Przed kołem narasta klin wodny, który stopniowo unosi bieżnik nad jezdnią.

Gdy opona traci kontakt z asfaltem, znika też przyczepność potrzebna do skręcania. Właśnie dlatego samochód może nie podążyć za ruchem kierownicy. Aquaplaning boczny nie jest osobnym zjawiskiem fizycznym. To aquaplaning występujący w chwili, gdy na opony działają duże siły poprzeczne, najczęściej podczas pokonywania łuku lub zmiany pasa.

Ucieka przód czy tył samochodu?

Zachowanie auta zależy od tego, które koła jako pierwsze znajdą się na warstwie wody.

Gdy przyczepność tracą przednie koła, kierownica staje się lekka, a samochód zaczyna wyjeżdżać na zewnątrz zakrętu. Dokręcanie kierownicy niewiele daje. Auto zachowuje się podobnie jak przy silnej podsterowności.

Gdy ślizga się tylna oś, tył samochodu przesuwa się na bok. Pojazd może zacząć się obracać, co przypomina nagłą nadsterowność. Taki poślizg zwykle zaskakuje bardziej, ponieważ pojawia się bardzo szybko i wymaga zachowania spokoju.

Jeżeli kontakt z drogą stracą wszystkie cztery koła, auto może sunąć niemal po stycznej do zakrętu. Ani hamowanie, ani mocniejsze skręcanie nie przyniosą wtedy oczekiwanego efektu.

Jak rozpoznać aquaplaning boczny?

Pierwszym sygnałem bywa nagła zmiana oporu na kierownicy. Samochód przestaje reagować tak precyzyjnie jak chwilę wcześniej. Przód zaczyna wyjeżdżać poza wybrany tor albo tył auta przesuwa się na bok. Może też zapalić się kontrolka ESP lub kontroli trakcji.

Elektronika nie zapobiegnie samemu aquaplaningowi. ESP może pomóc dopiero wtedy, gdy część opon ponownie dotknie nawierzchni. To samo dotyczy napędu 4×4. Ułatwia ruszanie na śliskiej drodze, ale nie usuwa wody spod bieżnika.

Jak zareagować?

Najważniejsze jest uniknięcie gwałtownej reakcji. Należy spokojnie zdjąć nogę z gazu i pozwolić samochodowi wytracić prędkość. Kierownicę trzeba trzymać pewnie, bez szarpania i bez dalszego pogłębiania skrętu.

Jeżeli koła są mocno skręcone, można delikatnie zmniejszyć kąt skrętu. Nie chodzi o szybkie wyprostowanie kierownicy, lecz o ograniczenie ryzyka gwałtownej zmiany kierunku, gdy opony ponownie złapią przyczepność. Właśnie moment powrotu kontaktu z nawierzchnią bywa zdradliwy. Samochód może nagle pojechać tam, gdzie w danej chwili skierowane są koła.

Nie należy ostro hamować. Wyjątkiem jest sytuacja, w której hamowanie awaryjne jest konieczne, aby uniknąć zderzenia. Po odzyskaniu pełnej kontroli trzeba wyraźnie zmniejszyć prędkość.

Kiedy ryzyko jest największe?

Aquaplaning nie zaczyna się zawsze przy tej samej prędkości. Czasem pojawi się znacznie wcześniej, niż kierowca się spodziewa. Wpływ mają przede wszystkim:

• prędkość samochodu i głębokość wody,
• koleiny oraz miejsca, z których woda nie ma odpływu,
• zużycie i konstrukcja bieżnika,
• nieprawidłowe ciśnienie w oponach, szczególnie zbyt niskie,
• gwałtowny skręt, hamowanie lub przyspieszanie na mokrej drodze.

Najskuteczniejszą ochroną pozostaje wcześniejsze zwolnienie. W deszczu warto też omijać zalane koleiny, zwiększyć odstęp od poprzedzającego pojazdu i regularnie sprawdzać opony. Bieżnik o głębokości 1,6 mm spełnia wymagania prawne, ale ma już znacznie mniejszą zdolność odprowadzania wody niż bieżnik nowej opony.

Najczęstsze pytania

Czy aquaplaning boczny występuje tylko na zakręcie?

Najczęściej daje o sobie znać na łuku, ale może wystąpić również podczas szybkiej zmiany pasa lub omijania przeszkody. Wystarczy, że opona straci kontakt z jezdnią w chwili przenoszenia siły bocznej.

Czy dobre opony całkowicie eliminują ryzyko?

Nie. Nowy i odpowiednio zaprojektowany bieżnik lepiej usuwa wodę, ale nawet dobra opona ma swoje granice. Głęboka kałuża i duża prędkość mogą doprowadzić do aquaplaningu niezależnie od klasy ogumienia.

Czy napęd 4×4 pomaga podczas aquaplaningu?

Nie przywróci sterowności ani zdolności hamowania kołu, które unosi się na warstwie wody. Napęd obu osi może poprawiać trakcję w innych sytuacjach, ale nie stanowi zabezpieczenia przed aquaplaningiem.

Źródła

• Polski Związek Przemysłu Oponiarskiego: Aquaplaning, czym jest i jak mu zapobiegać?
• Nokian Tyres Polska: wpływ głębokości bieżnika na aquaplaning
• Uniroyal Polska: czym jest aquaplaning i dlaczego jest niebezpieczny?